ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ:ಮಂಡಲಗಳು ಮತ್ತು ಅದರ ಘಟಕಗಳು(Electricity: Circuits and their Components) — ಸಂಪೂರ್ಣ ಪರೀಕ್ಷಾ ನೋಟ್ಸ್

7ನೇ ತರಗತಿ ವಿಜ್ಞಾನ — ಅಧ್ಯಾಯ 3 (Curiosity Textbook)

ನಿಹಾಲ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹಪಾಠಿಗಳು ಭಾಕ್ರಾ ನಂಗಲ್ ಅಣೆಕಟ್ಟಿಗೆ (Bhakra Nangal Dam) ಶಾಲಾ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಹೊರಟಿದ್ದರು, ಅಲ್ಲಿ ಬೀಳುವ ನೀರಿನ ಬಲವನ್ನು ಬಳಸಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರವನ್ನು (hydroelectric power house) ಸಂದರ್ಶಿಸಲಿದ್ದರು. ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೂ ಮೊದಲು, ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ಬಳಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರೆಸೆಂಟೇಶನ್ ತಯಾರಿಸಲು ಅವರಿಗೆ ಗುಂಪು ಕಾರ್ಯ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.

ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ಬಳಕೆಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣ:

ವಿಭಾಗ	ಉದಾಹರಣೆಗಳು
ಅಡುಗೆ (Cooking)	ವಿದ್ಯುತ್ ಕೆಟಲ್, ಮಿಕ್ಸರ್ ಗ್ರೈಂಡರ್, ಟೋಸ್ಟರ್, ಓವನ್, ಮೈಕ್ರೋವೇವ್
ಬೆಳಕು (Lighting)	ಮನೆಗಳು, ಕಚೇರಿಗಳು, ಬೀದಿಗಳು, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು, ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು
ಸಾರಿಗೆ (Transportation)	ರೈಲು, ಬಸ್ಸು, ಕಾರು, ಸ್ಕೂಟರ್, ಲಿಫ್ಟ್, ಎಸ್ಕಲೇಟರ್
ತಾಪನ ಮತ್ತು ಶೈತ್ಯೀಕರಣ (Heating & Cooling)	ಫ್ಯಾನ್, ರೂಮ್ ಹೀಟರ್, ಇಮ್ಮರ್ಶನ್ ರಾಡ್, ಗೀಸರ್, ರೆಫ್ರಿಜರೇಟರ್, ಏರ್ ಕಂಡಿಷನರ್
ಮನರಂಜನೆ (Entertainment)	ಟೆಲಿವಿಷನ್, ರೇಡಿಯೋ
ಸಂವಹನ (Communication)	ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್, ಇಂಟರ್ನೆಟ್
ಇತರೆ (Others)	ನೀರಿನ ಪಂಪ್, ಕ್ರೇನ್, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್

ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ವಿಧಾನಗಳು (6ನೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಕಲಿತಂತೆ): ಗಾಳಿಯಂತ್ರಗಳಿಂದ (windmills), ಸೌರ ಫಲಕಗಳಿಂದ (solar panels), ಬೀಳುವ ನೀರಿನಿಂದ, ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಅಥವಾ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನಿಂದ.

ಎಚ್ಚರಿಕೆ: ವಿದ್ಯುತ್ ಕಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಉಪಕರಣಗಳ ಮೇಲಿನ ಅಪಾಯ ಸೂಚಕಗಳು ವಿದ್ಯುತ್ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸದಿದ್ದರೆ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಜನರಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಮನೆ ಅಥವಾ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಪವರ್ ಸಪ್ಲೈಯೊಂದಿಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಾರದು. ಟಾರ್ಚ್‌ಲೈಟ್, ಗೋಡೆ ಗಡಿಯಾರ, ರೇಡಿಯೋ ಅಥವಾ ರಿಮೋಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿರುವಂತಹ ಬ್ಯಾಟರಿ ಅಥವಾ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಗೆ ಬಳಸಬೇಕು.

---

ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ 1: ಟಾರ್ಚ್‌ಲೈಟ್ (3.1 A Torchlight)

ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ ವಿವರಣೆ

ಟಾರ್ಚ್‌ಲೈಟ್ ಅನ್ನು ಟಾರ್ಚ್ (torch) ಅಥವಾ ಫ್ಲಾಶ್‌ಲೈಟ್ (flashlight) ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಯೋಗದ ಅವಲೋಕನ (Activity 3.1):

• ಟಾರ್ಚ್‌ಲೈಟ್ ಅನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ ಒಂದು ದೀಪ (lamp) ಮತ್ತು ಒಂದು ಸ್ವಿಚ್ (switch) ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
• ಸ್ವಿಚ್ ಅನ್ನು ಸ್ಲೈಡ್ ಮಾಡಿದಾಗ, ಒಂದು ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಟಾರ್ಚ್ ದೀಪ ಬೆಳಗುತ್ತದೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗುವುದಿಲ್ಲ.
• ಟಾರ್ಚ್‌ಲೈಟ್ ಅನ್ನು ತೆರೆದಾಗ, ಒಳಗೆ ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶಗಳು (electric cells) ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆ: ಸ್ವಿಚ್‌ನ ಒಂದು ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಟಾರ್ಚ್ ದೀಪ ಏಕೆ ಬೆಳಗುತ್ತದೆ? — ಇದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನಾವು ಟಾರ್ಚ್‌ನ ಘಟಕಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕಲಿಯಬೇಕು.

ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು — ಟಾರ್ಚ್‌ಲೈಟ್

A. ಬಹು ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs)

1. ಟಾರ್ಚ್‌ಲೈಟ್ ಅನ್ನು ಇನ್ನೂ ಯಾವ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ? (a) ಬಲ್ಬ್ ಮತ್ತು ಸ್ವಿಚ್ (b) ಟಾರ್ಚ್ ಮತ್ತು ಫ್ಲಾಶ್‌ಲೈಟ್ (c) ಕೋಶ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟರಿ (d) ವಯರ್ ಮತ್ತು ಪ್ಲಗ್
2. ಟಾರ್ಚ್‌ಲೈಟ್ ಅನ್ನು ತೆರೆದಾಗ ಒಳಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಏನು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ? (a) ಸ್ವಿಚ್ ಮಾತ್ರ (b) ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶಗಳು (c) ಕೇವಲ ದೀಪ (d) ಸೌರ ಫಲಕ
3. ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ಮೂಲ ಯಾವುದು? (a) ವಾಲ್ ಸಾಕೆಟ್ (b) ಬ್ಯಾಟರಿ/ಕೋಶ (c) ಜನರೇಟರ್ (d) ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮರ್

B. ಒಂದು ಪದದ ಉತ್ತರಗಳು (One-word Answers)

1. ಟಾರ್ಚ್‌ಲೈಟ್‌ನ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಮಾನಾರ್ಥಕ ಪದ ಯಾವುದು?
2. ಟಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ದೀಪ ಬೆಳಗಿಸಲು/ಆರಿಸಲು ಬಳಸುವ ಭಾಗ ಯಾವುದು?

C. ದೀರ್ಘ ಉತ್ತರದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (Long Answers)

1. Activity 3.1ರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಟಾರ್ಚ್‌ಲೈಟ್‌ನ ಸ್ವಿಚ್ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೂ ದೀಪ ಬೆಳಗುವುದಕ್ಕೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.

D. ಕಾರಣ ನೀಡಿ (Give Reasons)

1. ಮನೆ ಅಥವಾ ಶಾಲೆಯ ಪವರ್ ಸಪ್ಲೈಯೊಂದಿಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಬಾರದು.

E. ಸರಿ ಅಥವಾ ತಪ್ಪು (True or False)

1. ಟಾರ್ಚ್‌ಲೈಟ್ ಒಳಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶಗಳಿರುತ್ತವೆ.
2. ಟಾರ್ಚ್‌ನ ಸ್ವಿಚ್‌ನ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ದೀಪ ಬೆಳಗುತ್ತದೆ.
3. ಪೋರ್ಟಬಲ್ ಜನರೇಟರ್‌ಗಳ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಹ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಬಹುದು.

F. ಜೋಡಿಸಿ (Match the Following)

ಕಾಲಂ A	ಕಾಲಂ B
1. ಟಾರ್ಚ್‌ಲೈಟ್	(a) ಫ್ಲಾಶ್‌ಲೈಟ್
2. ಟಾರ್ಚ್ ಒಳಗಿನ ಘಟಕ	(b) ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶಗಳು
3. ಬೆಳಗುವ/ಆರಿಸುವ ಭಾಗ	(c) ಸ್ವಿಚ್

---

ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ 2: ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶ (3.2.1 Electric Cell)

ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ ವಿವರಣೆ

ಒಂದು ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶವನ್ನು (Fig. 3.2) ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದಾಗ, ಅದರ ಮೇಲೆ ಧನಾತ್ಮಕ (+) ಚಿಹ್ನೆ ಮತ್ತು ಋಣಾತ್ಮಕ (–) ಚಿಹ್ನೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಲೋಹದ ಕ್ಯಾಪ್ ಇದ್ದರೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಚಪ್ಪಟೆ ಲೋಹದ ಡಿಸ್ಕ್ ಇರುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• ಎಲ್ಲಾ ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶಗಳಿಗೆ ಎರಡು ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗಳು (terminals) ಇರುತ್ತವೆ — ಒಂದು ಧನಾತ್ಮಕ (+ve), ಇನ್ನೊಂದು ಋಣಾತ್ಮಕ (–ve).
• ಲೋಹದ ಕ್ಯಾಪ್ (metal cap) ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶದ ಧನಾತ್ಮಕ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಆಗಿದೆ.
• ಲೋಹದ ಡಿಸ್ಕ್ (metal disc) ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶದ ಋಣಾತ್ಮಕ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಆಗಿದೆ.
• ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯ ಒಂದು ಪೋರ್ಟಬಲ್ (portable/ಸಾಗಿಸಬಹುದಾದ) ಮೂಲವಾಗಿದೆ.

ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು — ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶ

A. ಬಹು ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs)

1. ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶದ ಧನಾತ್ಮಕ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಯಾವುದು? (a) ಲೋಹದ ಡಿಸ್ಕ್ (b) ಲೋಹದ ಕ್ಯಾಪ್ (c) ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕವರ್ (d) ಮಧ್ಯಭಾಗ
2. ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶದ ಋಣಾತ್ಮಕ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಯಾವುದು? (a) ಲೋಹದ ಕ್ಯಾಪ್ (b) ಲೋಹದ ಡಿಸ್ಕ್ (c) ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ (d) ಫಿಲಮೆಂಟ್
3. ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶ ಯಾವುದರ ಪೋರ್ಟಬಲ್ ಮೂಲ? (a) ಶಾಖ (b) ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ (c) ಬೆಳಕು ಮಾತ್ರ (d) ಶಬ್ದ

B. ಒಂದು ಪದದ ಉತ್ತರಗಳು (One-word Answers)

1. ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗಳಿವೆ?
2. ಧನಾತ್ಮಕ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗೆ ಬಳಸುವ ಚಿಹ್ನೆ ಯಾವುದು?
3. ಋಣಾತ್ಮಕ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗೆ ಬಳಸುವ ಚಿಹ್ನೆ ಯಾವುದು?

C. ದೀರ್ಘ ಉತ್ತರದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (Long Answers)

1. ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶದ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.

D. ಕಾರಣ ನೀಡಿ (Give Reasons)

1. ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶವನ್ನು ಪೋರ್ಟಬಲ್ ಮೂಲ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

E. ಸರಿ ಅಥವಾ ತಪ್ಪು (True or False)

1. ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಟರ್ಮಿನಲ್ ಇರುತ್ತದೆ.
2. ಲೋಹದ ಕ್ಯಾಪ್ ಧನಾತ್ಮಕ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಆಗಿದೆ.

F. ಜೋಡಿಸಿ (Match the Following)

ಕಾಲಂ A	ಕಾಲಂ B
1. ಲೋಹದ ಕ್ಯಾಪ್	(a) ಧನಾತ್ಮಕ ಟರ್ಮಿನಲ್
2. ಲೋಹದ ಡಿಸ್ಕ್	(b) ಋಣಾತ್ಮಕ ಟರ್ಮಿನಲ್

---

ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ 3: ಬ್ಯಾಟರಿ (3.2.2 Battery)

ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ ವಿವರಣೆ

ಪ್ರಯೋಗ (Activity 3.3): ಎರಡು ಕೋಶಗಳಿರುವ ಟಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ, ಕೋಶಗಳನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ, ದೀಪ ಬೆಳಗಲು ಒಂದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕ್ರಮ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಗಮನಿಸಬಹುದು.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• ದೀಪ ಬೆಳಗುವುದು ಕೋಶಗಳ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗಳ ಸಂಪರ್ಕದ ಕ್ರಮದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ: ಒಂದು ಕೋಶದ ಧನಾತ್ಮಕ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಮುಂದಿನ ಕೋಶದ ಋಣಾತ್ಮಕ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರಬೇಕು.
• ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಕೋಶಗಳ ಇಂತಹ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು 'ಬ್ಯಾಟರಿ' (battery) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
• ಅನೇಕ ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೋಶಗಳ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೋಶಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವುದರಿಂದ ಮಂಡಲಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಸಂಗತಿ (Fascinating Facts): 'ಬ್ಯಾಟರಿ' ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಒಂದೇ ಕೋಶಕ್ಕೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್‌ಗಳಿಗೆ ಶಕ್ತಿ ನೀಡುವ ಒಂದೇ ಕೋಶಕ್ಕೂ ನಾವು 'ಬ್ಯಾಟರಿ' ಪದ ಬಳಸುತ್ತೇವೆ.

DIVE DEEPER: ಕೋಶಗಳನ್ನು ಪಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ, ಬ್ಯಾಟರಿ ಕಂಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ನ ಒಳಗೆ ಒಂದು ಕೋಶದ ಧನಾತ್ಮಕ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಅನ್ನು ಮುಂದಿನ ಕೋಶದ ಋಣಾತ್ಮಕ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ದಪ್ಪ ತಂತಿ ಅಥವಾ ಲೋಹದ ಪಟ್ಟಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಸರಿಯಾದ ಜೋಡಣೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು '+' ಮತ್ತು '–' ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಳಗಡೆ ಮುದ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು — ಬ್ಯಾಟರಿ

A. ಬಹು ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs)

1. ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಕೋಶಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಗೆ ಏನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ? (a) ಸ್ವಿಚ್ (b) ಬ್ಯಾಟರಿ (c) ಫಿಲಮೆಂಟ್ (d) ಇನ್ಸುಲೇಟರ್
2. ಬ್ಯಾಟರಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಜೋಡಿಸಬೇಕು? (a) ಧನಾತ್ಮಕದೊಂದಿಗೆ ಧನಾತ್ಮಕ (b) ಒಂದು ಕೋಶದ ಧನಾತ್ಮಕ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಮುಂದಿನ ಕೋಶದ ಋಣಾತ್ಮಕ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗೆ (c) ಯಾವುದೇ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ (d) ಋಣಾತ್ಮಕದೊಂದಿಗೆ ಋಣಾತ್ಮಕ
3. ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೋಶಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವುದರ ಪ್ರಯೋಜನ ಏನು? (a) ಮಂಡಲ ಹಗುರವಾಗುತ್ತದೆ (b) ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ/ಶಕ್ತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ (c) ಬಣ್ಣ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ (d) ಸ್ವಿಚ್ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ

B. ಒಂದು ಪದದ ಉತ್ತರಗಳು (One-word Answers)

1. 'ಬ್ಯಾಟರಿ' ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಒಂದೇ ಕೋಶಕ್ಕೆ ಬಳಸುವ ಸಾಧನಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ ನೀಡಿ.
2. ಕೋಶಗಳನ್ನು ಪಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದಾಗ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಬಳಸುವ ಭಾಗ ಯಾವುದು?

C. ದೀರ್ಘ ಉತ್ತರದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (Long Answers)

1. ಬ್ಯಾಟರಿ ಎಂದರೇನು? ಎರಡು ಕೋಶಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಜೋಡಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ವಿವರಿಸಿ.

D. ಕಾರಣ ನೀಡಿ (Give Reasons)

1. ಟಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೋಶಗಳನ್ನು ತಪ್ಪು ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿದಾಗ ದೀಪ ಬೆಳಗುವುದಿಲ್ಲ.

E. ಸರಿ ಅಥವಾ ತಪ್ಪು (True or False)

1. ಬ್ಯಾಟರಿ ಎಂದರೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಎರಡಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೋಶಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾತ್ರ.
2. ಕೋಶಗಳ ಜೋಡಣೆಯ ಕ್ರಮ ದೀಪ ಬೆಳಗುವುದರ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.

F. ಜೋಡಿಸಿ (Match the Following)

ಕಾಲಂ A	ಕಾಲಂ B
1. ಬ್ಯಾಟರಿ	(a) ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಕೋಶಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ
2. ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್‌ನ ಒಂದೇ ಕೋಶ	(b) ಬ್ಯಾಟರಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ

---

ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ 4: ವಿದ್ಯುತ್ ದೀಪ (3.2.3 Electric Lamp) — ಇನ್‌ಕ್ಯಾಂಡೆಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು LED

ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ ವಿವರಣೆ

A. ಇನ್‌ಕ್ಯಾಂಡೆಸೆಂಟ್ ದೀಪ (Incandescent Lamp):

ಪ್ರಯೋಗ (Activity 3.4): ಇನ್‌ಕ್ಯಾಂಡೆಸೆಂಟ್ ದೀಪವಿರುವ ಟಾರ್ಚ್‌ಲೈಟ್ ಅನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದಾಗ:

• ಗಾಜಿನ ಬಲ್ಬ್‌ನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ತೆಳುವಾದ ತಂತಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
• ಟಾರ್ಚ್ ಸ್ವಿಚ್ ಆನ್ ಮಾಡಿದಾಗ, ಈ ತೆಳುವಾದ ತಂತಿ ಬೆಳಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬೆಳಗುವ ತೆಳುವಾದ ತಂತಿಗೆ 'ಫಿಲಮೆಂಟ್' (filament) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ದೀಪದ ರಚನೆ (Fig. 3.4):

• ಫಿಲಮೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಎರಡು ದಪ್ಪ ತಂತಿಗಳಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಒಂದು ದಪ್ಪ ತಂತಿ ದೀಪದ ತಳದಲ್ಲಿರುವ ಲೋಹದ ಕೇಸ್‌ಗೆ (metal case) ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ.
• ಇನ್ನೊಂದು ದಪ್ಪ ತಂತಿ ತಳದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಲೋಹದ ತುದಿಗೆ (metal tip) ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ.
• ಇವು ದೀಪದ ಎರಡು ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗಳಾಗಿವೆ, ಮತ್ತು ಅವು ಪರಸ್ಪರ ಸ್ಪರ್ಶಿಸದಂತೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಇಂತಹ ಇನ್‌ಕ್ಯಾಂಡೆಸೆಂಟ್ ದೀಪಗಳಲ್ಲಿ, ಫಿಲಮೆಂಟ್ ಬಿಸಿಯಾಗಿ ಬೆಳಕನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಬೆಳಗುತ್ತದೆ.

B. LED ದೀಪ (Light Emitting Diode):

ಇಂದು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅನೇಕ ಟಾರ್ಚ್‌ಗಳು ಇನ್‌ಕ್ಯಾಂಡೆಸೆಂಟ್ ದೀಪದ ಬದಲಿಗೆ LED (Light Emitting Diode) ದೀಪ ಬಳಸುತ್ತವೆ.

ಪ್ರಯೋಗ (Activity 3.5):

• LED ಒಳಗೆ ಫಿಲಮೆಂಟ್ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
• LEDಗೆ ಜೋಡಿಸಲಾದ ಎರಡು ತಂತಿಗಳ ಉದ್ದ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ — ಒಂದು ಉದ್ದ, ಇನ್ನೊಂದು ಚಿಕ್ಕದು.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• LEDಗೂ ಎರಡು ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗಳಿವೆ — ಧನಾತ್ಮಕ (ಉದ್ದ ತಂತಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ) ಮತ್ತು ಋಣಾತ್ಮಕ (ಚಿಕ್ಕ ತಂತಿ).
• ಒಂದು ಟಾರ್ಚ್ ತನ್ನ ದೀಪದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು LEDಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಿಭಿನ್ನ ಆಕಾರಗಳ.

ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು — ವಿದ್ಯುತ್ ದೀಪ

A. ಬಹು ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs)

1. ಇನ್‌ಕ್ಯಾಂಡೆಸೆಂಟ್ ದೀಪದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗುವ ತೆಳುವಾದ ತಂತಿಗೆ ಏನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ? (a) ಟರ್ಮಿನಲ್ (b) ಫಿಲಮೆಂಟ್ (c) ಇನ್ಸುಲೇಟರ್ (d) ಸ್ವಿಚ್
2. LED ಎಂದರೆ ಏನು? (a) Light Emitting Diode (b) Long Electric Device (c) Low Energy Discharge (d) Light Energy Device
3. LED ದೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಯಾವುದು? (a) ಎರಡು ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗಳು (b) ಫಿಲಮೆಂಟ್ (c) ತಂತಿಗಳು (d) ಬಣ್ಣ
4. LED ನ ಧನಾತ್ಮಕ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಯಾವ ತಂತಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ? (a) ಚಿಕ್ಕ ತಂತಿ (b) ಉದ್ದ ತಂತಿ (c) ಎರಡೂ ಸಮಾನ (d) ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ
5. ಇನ್‌ಕ್ಯಾಂಡೆಸೆಂಟ್ ದೀಪದ ಫಿಲಮೆಂಟ್ ಬೆಳಕನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದು ಹೇಗೆ? (a) ತಣ್ಣಗಾಗುವ ಮೂಲಕ (b) ಬಿಸಿಯಾಗಿ ಬೆಳಗುವ ಮೂಲಕ (c) ಒಡೆಯುವ ಮೂಲಕ (d) ತಿರುಗುವ ಮೂಲಕ

B. ಒಂದು ಪದದ ಉತ್ತರಗಳು (One-word Answers)

1. ದೀಪದ ತಳದಲ್ಲಿರುವ ಲೋಹದ ಕೇಸ್‌ಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುವುದು ದೀಪದ ಯಾವ ಟರ್ಮಿನಲ್?
2. ಫಿಲಮೆಂಟ್ ಒಡೆದಾಗ ದೀಪಕ್ಕೆ ಏನಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ?
3. LED ನ ಪೂರ್ಣ ರೂಪ ಬರೆಯಿರಿ.

C. ದೀರ್ಘ ಉತ್ತರದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (Long Answers)

1. ಇನ್‌ಕ್ಯಾಂಡೆಸೆಂಟ್ ದೀಪದ ರಚನೆಯನ್ನು ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ವಿವರಿಸಿ.
2. LED ದೀಪ ಮತ್ತು ಇನ್‌ಕ್ಯಾಂಡೆಸೆಂಟ್ ದೀಪದ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.

D. ಕಾರಣ ನೀಡಿ (Give Reasons)

1. ಇನ್‌ಕ್ಯಾಂಡೆಸೆಂಟ್ ದೀಪ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೋಶಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದರೂ ಬೆಳಗುವುದಿಲ್ಲ.
2. LED ದೀಪದ ಎರಡು ತಂತಿಗಳ ಉದ್ದ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

E. ಸರಿ ಅಥವಾ ತಪ್ಪು (True or False)

1. ಇನ್‌ಕ್ಯಾಂಡೆಸೆಂಟ್ ದೀಪದಲ್ಲಿ ಫಿಲಮೆಂಟ್ ಇರುತ್ತದೆ.
2. LEDಗೆ ಫಿಲಮೆಂಟ್ ಇರುತ್ತದೆ.
3. LEDನ ಎರಡೂ ತಂತಿಗಳು ಸಮಾನ ಉದ್ದವಿರುತ್ತವೆ.
4. 'ಫ್ಯೂಸ್ಡ್' ದೀಪ ಎಂದರೆ ಫಿಲಮೆಂಟ್ ಒಡೆದಿದೆ ಎಂದರ್ಥ.

F. ಜೋಡಿಸಿ (Match the Following)

ಕಾಲಂ A	ಕಾಲಂ B
1. ಫಿಲಮೆಂಟ್	(a) ಇನ್‌ಕ್ಯಾಂಡೆಸೆಂಟ್ ದೀಪ
2. ಉದ್ದ ತಂತಿ	(b) LED ಧನಾತ್ಮಕ ಟರ್ಮಿನಲ್
3. ಚಿಕ್ಕ ತಂತಿ	(c) LED ಋಣಾತ್ಮಕ ಟರ್ಮಿನಲ್
4. ಲೋಹದ ಕೇಸ್	(d) ದೀಪದ ಒಂದು ಟರ್ಮಿನಲ್

---

ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ 5: ವಿದ್ಯುತ್ ಮಂಡಲ (3.2.4 & 3.2.5 Making a Lamp Glow & Electrical Circuit)

ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ ವಿವರಣೆ

ಪ್ರಯೋಗದ ರಚನೆ (Activity 3.6):

• ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶ, ಇನ್‌ಕ್ಯಾಂಡೆಸೆಂಟ್ ದೀಪ, ಸೆಲ್ ಹೋಲ್ಡರ್, ಲ್ಯಾಂಪ್ ಹೋಲ್ಡರ್ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ತಂತಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಮಂಡಲ ರಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಕೋಶವನ್ನು ಹೋಲ್ಡರ್‌ನಲ್ಲಿ ಇರಿಸುವಾಗ, ಅದರ ಋಣಾತ್ಮಕ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಬದಿಗೆ ಇರುವಂತೆ ಇರಿಸಬೇಕು.

ಪ್ರಯೋಗ ಫಲಿತಾಂಶ (Table 3.1): ವಿವಿಧ ಜೋಡಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಶ ಮತ್ತು ದೀಪವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದಾಗ, ದೀಪ ಕೆಲವು ಜೋಡಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಬೆಳಗುತ್ತದೆ, ಇತರ ಜೋಡಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳಗುವುದಿಲ್ಲ.

3.2.5 ವಿದ್ಯುತ್ ಮಂಡಲ (An Electrical Circuit):

ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ: ದೀಪದ ಒಂದು ಟರ್ಮಿನಲ್ ಕೋಶದ ಒಂದು ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗೆ ಮತ್ತು ದೀಪದ ಇನ್ನೊಂದು ಟರ್ಮಿನಲ್ ಕೋಶದ ಇನ್ನೊಂದು ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದಾಗ ದೀಪ ಬೆಳಗುತ್ತದೆ. ಈ ಜೋಡಣೆ ಒಂದು ವಿದ್ಯುತ್ ಮಂಡಲ (electrical circuit) ಅನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ದೀಪದ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ ಹರಿಯಲು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• ದೀಪ ಮಂಡಲದ ಮೂಲಕ ಪ್ರವಾಹ ಹರಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಬೆಳಗುತ್ತದೆ.
• ವಿದ್ಯುತ್ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಕೋಶದ ಧನಾತ್ಮಕ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ನಿಂದ ಋಣಾತ್ಮಕ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗೆ ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.
• ಇನ್‌ಕ್ಯಾಂಡೆಸೆಂಟ್ ದೀಪದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ಅದರ ಯಾವ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಕೋಶದ ಧನಾತ್ಮಕ ಅಥವಾ ಋಣಾತ್ಮಕ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ — ಮಂಡಲ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡು ಫಿಲಮೆಂಟ್ ಮೂಲಕ ಪ್ರವಾಹ ಹರಿದರೆ ದೀಪ ಬೆಳಗುತ್ತದೆ.

ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಸಂಗತಿ (Fascinating Facts): ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ, ಇನ್‌ಕ್ಯಾಂಡೆಸೆಂಟ್ ದೀಪ ಕೋಶಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದರೂ ಬೆಳಗುವುದಿಲ್ಲ. ದೀಪ 'ಫ್ಯೂಸ್ಡ್' (fused) ಆಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತೇವೆ, ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಡೆದ ಫಿಲಮೆಂಟ್ನಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಒಡೆದ ಫಿಲಮೆಂಟ್ ಪ್ರವಾಹದ ಹರಿವನ್ನು ತಡೆದು, ದೀಪ ಬೆಳಗದಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

LED ಬೆಳಗಿಸುವುದು (Activity 3.7):

• LED ಬೆಳಗಲು ಎರಡು ಕೋಶಗಳಿರುವ ಸೆಲ್ ಹೋಲ್ಡರ್, LED ಮತ್ತು ತಂತಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• LED ಒಂದು ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಹಾದುಹೋಗಗೊಡುತ್ತದೆ.
• LED ಬೆಳಗಲು, ಅದರ ಧನಾತ್ಮಕ ಟರ್ಮಿನಲ್ (ಉದ್ದ ತಂತಿ) ಬ್ಯಾಟರಿಯ ಧನಾತ್ಮಕ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗೆ, ಮತ್ತು ಋಣಾತ್ಮಕ ಟರ್ಮಿನಲ್ (ಚಿಕ್ಕ ತಂತಿ) ಬ್ಯಾಟರಿಯ ಋಣಾತ್ಮಕ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಬೇಕು.
• ತಂತಿಗಳನ್ನು ಹಿಮ್ಮುಖಗೊಳಿಸಿದರೆ (interchange ಮಾಡಿದರೆ), LED ಬೆಳಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು — ವಿದ್ಯುತ್ ಮಂಡಲ

A. ಬಹು ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs)

1. ವಿದ್ಯುತ್ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಹದ ದಿಕ್ಕು ಯಾವುದು? (a) ಋಣಾತ್ಮಕದಿಂದ ಧನಾತ್ಮಕಕ್ಕೆ (b) ಧನಾತ್ಮಕದಿಂದ ಋಣಾತ್ಮಕಕ್ಕೆ (c) ಎರಡೂ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ (d) ದಿಕ್ಕು ಇಲ್ಲ
2. ಇನ್‌ಕ್ಯಾಂಡೆಸೆಂಟ್ ದೀಪ ಬೆಳಗಲು ಏನು ಅಗತ್ಯ? (a) ಟರ್ಮಿನಲ್ ಕ್ರಮ ಸರಿಯಾಗಿರಬೇಕು (b) ಮಂಡಲ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡು ಪ್ರವಾಹ ಹರಿಯಬೇಕು (c) ಕೋಶ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿರಬೇಕು (d) ಎರಡು ಸ್ವಿಚ್‌ಗಳಿರಬೇಕು
3. LED ಬೆಳಗಲು ಏನು ಅಗತ್ಯ? (a) ಯಾವುದೇ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಕ್ರಮ (b) ಸರಿಯಾದ ಧ್ರುವೀಯತೆ (polarity) ಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ (c) ಬಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆ (d) ಎರಡು ಸ್ವಿಚ್‌ಗಳು
4. ದೀಪ 'ಫ್ಯೂಸ್ಡ್' ಆಗಿದೆ ಎಂದರೆ ಏನರ್ಥ? (a) ಇನ್ಸುಲೇಟರ್ ಸುಟ್ಟಿದೆ (b) ಫಿಲಮೆಂಟ್ ಒಡೆದಿದೆ (c) ಸ್ವಿಚ್ ಕೆಟ್ಟಿದೆ (d) ಕೋಶ ಪೂರ್ಣ ಚಾರ್ಜ್ ಆಗಿದೆ

B. ಒಂದು ಪದದ ಉತ್ತರಗಳು (One-word Answers)

1. ದೀಪದ ಮೂಲಕ ಪ್ರವಾಹ ಹರಿಯಲು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾರ್ಗ ಒದಗಿಸುವ ಜೋಡಣೆಗೆ ಏನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ?
2. LED ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಎಷ್ಟು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗಗೊಡುತ್ತದೆ?

C. ದೀರ್ಘ ಉತ್ತರದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (Long Answers)

1. ವಿದ್ಯುತ್ ಮಂಡಲ ಎಂದರೇನು? ಇನ್‌ಕ್ಯಾಂಡೆಸೆಂಟ್ ದೀಪ ಮತ್ತು LEDನ ಮಂಡಲ ರಚನೆಯಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
2. LED ಬೆಳಗಿಸುವ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು (Activity 3.7) ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿ.

D. ಕಾರಣ ನೀಡಿ (Give Reasons)

1. ಇನ್‌ಕ್ಯಾಂಡೆಸೆಂಟ್ ದೀಪದ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗಳ ಸಂಪರ್ಕ ಕ್ರಮ ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ, ಆದರೆ LEDಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕ್ರಮ ಮುಖ್ಯ.
2. LED ತಂತಿಗಳನ್ನು ಹಿಮ್ಮುಖಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಅದು ಬೆಳಗುವುದಿಲ್ಲ.

E. ಸರಿ ಅಥವಾ ತಪ್ಪು (True or False)

1. ವಿದ್ಯುತ್ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಹದ ದಿಕ್ಕು ಧನಾತ್ಮಕದಿಂದ ಋಣಾತ್ಮಕಕ್ಕೆ.
2. LED ಎರಡೂ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಹಾದುಹೋಗಗೊಡುತ್ತದೆ.
3. ಫ್ಯೂಸ್ಡ್ ದೀಪ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಡೆದ ಫಿಲಮೆಂಟ್‌ನಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

F. ಜೋಡಿಸಿ (Match the Following)

ಕಾಲಂ A	ಕಾಲಂ B
1. ವಿದ್ಯುತ್ ಮಂಡಲ	(a) ಪ್ರವಾಹ ಹರಿಯಲು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾರ್ಗ
2. ಪ್ರವಾಹದ ದಿಕ್ಕು	(b) ಧನಾತ್ಮಕದಿಂದ ಋಣಾತ್ಮಕಕ್ಕೆ
3. ಫ್ಯೂಸ್ಡ್ ದೀಪ	(c) ಒಡೆದ ಫಿಲಮೆಂಟ್

---

ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ 6: ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ವಿಚ್ (3.2.6 Electric Switch)

ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ ವಿವರಣೆ

ಸ್ವಿಚ್ ರಚಿಸುವುದು (Activity 3.8):

• ಎರಡು ಡ್ರಾಯಿಂಗ್ ಪಿನ್‌ಗಳು, ಒಂದು ಸೇಫ್ಟಿ ಪಿನ್ (ಅಥವಾ ಪೇಪರ್ ಕ್ಲಿಪ್), ಎರಡು ತಂತಿಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಕಾರ್ಡ್‌ಬೋರ್ಡ್ ತುಂಡು ಬಳಸಿ ಸ್ವಿಚ್ ರಚಿಸಬಹುದು.
• ಸೇಫ್ಟಿ ಪಿನ್ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ತಿರುಗುವಂತೆ ಒಂದು ಡ್ರಾಯಿಂಗ್ ಪಿನ್ ಅನ್ನು ಕಾರ್ಡ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ಗೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸ್ವಿಚ್ ಪರೀಕ್ಷೆ (Activity 3.9):

• ಸೇಫ್ಟಿ ಪಿನ್ ಎರಡನೇ ಡ್ರಾಯಿಂಗ್ ಪಿನ್ ಅನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಾಗ, ಅಂತರ ಮುಚ್ಚಿ, ಮಾರ್ಗ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಪ್ರವಾಹ ಹರಿಯಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು 'ON' ಸ್ಥಾನ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತೇವೆ, ಇಲ್ಲಿ ಮಂಡಲ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ (closed) ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಹ ಕೋಶದ ಧನಾತ್ಮಕದಿಂದ ಋಣಾತ್ಮಕಕ್ಕೆ ಹರಿದು ದೀಪ ಬೆಳಗುತ್ತದೆ.
• ಸೇಫ್ಟಿ ಪಿನ್ ಎರಡನೇ ಡ್ರಾಯಿಂಗ್ ಪಿನ್ ಅನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸದಿದ್ದಾಗ, ಮಂಡಲದಲ್ಲಿನ ಅಂತರ ಪ್ರವಾಹದ ಹರಿವನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ, ದೀಪ ಬೆಳಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ 'OFF' ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಮಂಡಲ ತೆರೆದಿದೆ (open) ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತೇವೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• ಸ್ವಿಚ್ ಎಂದರೆ ಮಂಡಲವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ಅಥವಾ ಮುರಿಯುವ ಒಂದು ಸರಳ ಸಾಧನ.
• ಸ್ವಿಚ್ ಅನ್ನು ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಬೇಕಾದರೂ ಇರಿಸಬಹುದು.
• ಮನೆಯಲ್ಲಿನ ದೀಪಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ಬಳಸುವ ಸ್ವಿಚ್‌ಗಳು ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೂ ಅವು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು — ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ವಿಚ್

A. ಬಹು ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs)

1. ಸ್ವಿಚ್ 'ON' ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಮಂಡಲ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ? (a) ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ (open) (b) ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ (closed) (c) ಮುರಿದಿರುತ್ತದೆ (d) ಇಲ್ಲದಿರುತ್ತದೆ
2. ಸ್ವಿಚ್ 'OFF' ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಮಂಡಲ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ? (a) ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ (b) ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ (open) (c) ಬಿಸಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ (d) ಫ್ಯೂಸ್ಡ್ ಆಗಿರುತ್ತದೆ
3. ಸ್ವಿಚ್ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಇರಿಸಬಹುದು? (a) ಕೇವಲ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ (b) ಕೇವಲ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ (c) ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಬೇಕಾದರೂ (d) ದೀಪದ ಒಳಗೆ ಮಾತ್ರ

B. ಒಂದು ಪದದ ಉತ್ತರಗಳು (One-word Answers)

1. ಸ್ವಿಚ್ ರಚಿಸಲು ಬಳಸುವ, ಮುಕ್ತವಾಗಿ ತಿರುಗುವ ಭಾಗ ಯಾವುದು?
2. ಮಂಡಲ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಏನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ?

C. ದೀರ್ಘ ಉತ್ತರದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (Long Answers)

1. ಸರಳ ಸ್ವಿಚ್ ಅನ್ನು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಹೇಗೆ ರಚಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿ (Activity 3.8 ಆಧಾರಿತ).
2. ಸ್ವಿಚ್‌ನ 'ON' ಮತ್ತು 'OFF' ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಏನಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.

D. ಕಾರಣ ನೀಡಿ (Give Reasons)

1. ಸ್ವಿಚ್ 'OFF' ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ದೀಪ ಬೆಳಗುವುದಿಲ್ಲ.

E. ಸರಿ ಅಥವಾ ತಪ್ಪು (True or False)

1. ಸ್ವಿಚ್ ಮಂಡಲದ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ಮೂಲವಾಗಿದೆ.
2. ಸ್ವಿಚ್ ಮಂಡಲವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಮುರಿಯುತ್ತದೆ.
3. ಮನೆಯ ಸ್ವಿಚ್‌ಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಿನ್ನ ತತ್ವದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.

F. ಜೋಡಿಸಿ (Match the Following)

ಕಾಲಂ A	ಕಾಲಂ B
1. ON ಸ್ಥಾನ	(a) ಮಂಡಲ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ
2. OFF ಸ್ಥಾನ	(b) ಮಂಡಲ ತೆರೆದಿದೆ
3. ಸ್ವಿಚ್	(c) ಮಂಡಲ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ/ಮುರಿಯುವ ಸಾಧನ

---

ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ 7: ಮಂಡಲ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳು (3.3 Circuit Diagrams)

ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ ವಿವರಣೆ

ವಿದ್ಯುತ್ ಮಂಡಲದ ವಿವಿಧ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಚಿಹ್ನೆಗಳಿಂದ (symbols) ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಬಹುದು, ಇದು ಮಂಡಲಗಳನ್ನು ಸೆಳೆಯುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ವಿದ್ಯುತ್ ಘಟಕಗಳ ಚಿಹ್ನೆಗಳು (Table 3.2):

ಘಟಕ	ವಿವರಣೆ
ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶ	ಒಂದು ಉದ್ದ ಗೆರೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಗೆರೆ
ಬ್ಯಾಟರಿ	ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಕೋಶಗಳ ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ
ವಿದ್ಯುತ್ ದೀಪ	ವೃತ್ತದೊಳಗೆ 'X' ಚಿಹ್ನೆ
LED	ತ್ರಿಕೋನ + ಬಾಣಗಳು
ಸ್ವಿಚ್ (ON)	ಸಂಪರ್ಕಿತ ರೇಖೆ
ಸ್ವಿಚ್ (OFF)	ಅಂತರವಿರುವ ರೇಖೆ
ತಂತಿ	ನೇರ ರೇಖೆ

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶದ ಚಿಹ್ನೆಯಲ್ಲಿ, ಉದ್ದ ಗೆರೆ ಧನಾತ್ಮಕ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ, ಚಿಕ್ಕ ಗೆರೆ ಋಣಾತ್ಮಕ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.
• LED ಚಿಹ್ನೆಯಲ್ಲಿ, ತ್ರಿಕೋನ ಪ್ರವಾಹ ಹರಿಯುವ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಎರಡು ಬಾಣಗಳು LED ಬೆಳಕನ್ನು ಹೊರಸೂಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.
• ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಮಂಡಲದ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯಕ್ಕೆ 'ಮಂಡಲ ರೇಖಾಚಿತ್ರ' (circuit diagram) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

DIVE DEEPER: ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ International Electrotechnical Commission (IEC), American National Standards Institute (ANSI), ಮತ್ತು Institute of Electrical and Electronics Engineers (IEEE) ವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಒಂದೇ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದ ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಗಳ ಜನರು ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು — ಮಂಡಲ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳು

A. ಬಹು ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs)

1. ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶದ ಚಿಹ್ನೆಯಲ್ಲಿ, ಉದ್ದ ಗೆರೆ ಯಾವ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಅನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ? (a) ಋಣಾತ್ಮಕ (b) ಧನಾತ್ಮಕ (c) ಎರಡೂ (d) ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ
2. LED ಚಿಹ್ನೆಯಲ್ಲಿ ತ್ರಿಕೋನ ಏನನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ? (a) ಬಣ್ಣ (b) ಪ್ರವಾಹ ಹರಿಯುವ ದಿಕ್ಕು (c) ಗಾತ್ರ (d) ತಾಪಮಾನ
3. ಮಂಡಲದ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಏನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ? (a) ಮಂಡಲ ನಕ್ಷೆ (b) ಮಂಡಲ ರೇಖಾಚಿತ್ರ (c) ವಿದ್ಯುತ್ ನಕ್ಷೆ (d) ಸ್ವಿಚ್ ಚಿತ್ರ
4. ಪ್ರಮಾಣಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆ ಯಾವುದು? (a) UNESCO (b) IEC (c) WHO (d) FIFA

B. ಒಂದು ಪದದ ಉತ್ತರಗಳು (One-word Answers)

1. ವಿದ್ಯುತ್ ದೀಪದ ಚಿಹ್ನೆ ಯಾವ ಆಕಾರದೊಳಗೆ 'X' ಗುರುತಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ?
2. ಬ್ಯಾಟರಿ ಚಿಹ್ನೆ ಯಾವುದರ ಸಂಯೋಜನೆ?

C. ದೀರ್ಘ ಉತ್ತರದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (Long Answers)

1. ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಮಂಡಲ ರೇಖಾಚಿತ್ರ ರಚಿಸುವುದರ ಪ್ರಯೋಜನಗಳೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.

D. ಕಾರಣ ನೀಡಿ (Give Reasons)

1. ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ವಿದ್ಯುತ್ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಮುಖ್ಯ.

E. ಸರಿ ಅಥವಾ ತಪ್ಪು (True or False)

1. ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಮಂಡಲಗಳನ್ನು ಸೆಳೆಯುವುದು ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ.
2. ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶದ ಚಿಹ್ನೆಯಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ಗೆರೆ ಧನಾತ್ಮಕ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಅನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
3. IEEE ವಿದ್ಯುತ್ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

F. ಜೋಡಿಸಿ (Match the Following)

ಕಾಲಂ A	ಕಾಲಂ B
1. ಉದ್ದ ಗೆರೆ (ಕೋಶ ಚಿಹ್ನೆ)	(a) ಧನಾತ್ಮಕ ಟರ್ಮಿನಲ್
2. ಚಿಕ್ಕ ಗೆರೆ (ಕೋಶ ಚಿಹ್ನೆ)	(b) ಋಣಾತ್ಮಕ ಟರ್ಮಿನಲ್
3. ವೃತ್ತದೊಳಗೆ X	(c) ವಿದ್ಯುತ್ ದೀಪ
4. ತ್ರಿಕೋನ + ಬಾಣಗಳು	(d) LED

---

ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ 8: ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹಕಗಳು ಮತ್ತು ನಿರೋಧಕಗಳು (3.4 Electrical Conductors and Insulators)

ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ ವಿವರಣೆ

ಪ್ರಯೋಗ (Activity 3.11):

• ಕಂಡಕ್ಷನ್ ಟೆಸ್ಟರ್ (Fig. 3.15) ರಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ — ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶ ಮತ್ತು ದೀಪವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ, ತಂತಿಗಳ ಎರಡು ತುದಿಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ವಿವಿಧ ವಸ್ತುಗಳ (ಲೋಹದ ಚಮಚ, ನಾಣ್ಯ, ಕಾರ್ಕ್, ರಬ್ಬರ್, ಗಾಜು, ಬೀಗದ ಕೈ, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಸ್ಕೇಲ್, ಮರದ ತುಂಡು, ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ ಫಾಯಿಲ್, ಮೇಣದಬತ್ತಿ, ಸೂಜಿ, ಕಾರ್ಡ್‌ಬೋರ್ಡ್, ಪೇಪರ್, ಪೆನ್ಸಿಲ್ ಲೀಡ್) ಎರಡು ತುದಿಗಳಿಗೆ ಟೆಸ್ಟರ್‌ನ ತಂತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಕೆಲವು ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ದೀಪ ಬೆಳಗುತ್ತದೆ.

ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು:

• ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು 'ಉತ್ತಮ ವಾಹಕಗಳು' (good conductors) ಅಥವಾ 'ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹಕಗಳು' (conductors of electricity) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
• ಪ್ರವಾಹ ಹರಿಯಲಾಗದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು 'ನಿರೋಧಕಗಳು' (insulators) ಅಥವಾ 'ಕಳಪೆ ವಾಹಕಗಳು' (poor conductors of electricity) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ವಾಹಕಗಳ ಮತ್ತು ನಿರೋಧಕಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳು:

ವಿಭಾಗ	ಉದಾಹರಣೆಗಳು
ವಾಹಕಗಳು (Conductors)	ಲೋಹಗಳು (ಚಮಚ, ನಾಣ್ಯ, ಬೀಗದ ಕೈ, ಸೂಜಿ, ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ ಫಾಯಿಲ್, ಪೆನ್ಸಿಲ್ ಲೀಡ್ — ಗ್ರ್ಯಾಫೈಟ್)
ನಿರೋಧಕಗಳು (Insulators)	ಕಾರ್ಕ್, ರಬ್ಬರ್, ಗಾಜು, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್, ಮರ, ಮೇಣ, ಕಾರ್ಡ್‌ಬೋರ್ಡ್, ಪೇಪರ್

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• ಲೋಹಗಳು ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹಕಗಳಾಗಿವೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ತಂತಿಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಬೆಳ್ಳಿ, ತಾಮ್ರ ಮತ್ತು ಚಿನ್ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹಕಗಳಾಗಿವೆ. ಆದರೆ, ವಿದ್ಯುತ್ ತಂತಿಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ತಾಮ್ರವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧ ಪೂರೈಕೆ ಹೊಂದಿದೆ.
• ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್, ರಬ್ಬರ್ ಮತ್ತು ಸಿರಾಮಿಕ್‌ಗಳು ವಿದ್ಯುತ್ ನಿರೋಧಕಗಳಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳಿಂದಲೇ ತಂತಿಗಳನ್ನು, ಪ್ಲಗ್ ಟಾಪ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸ್ವಿಚ್‌ಗಳನ್ನು ಜನರನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ಆಘಾತಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಮುಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ವಾಹಕಗಳು ಮತ್ತು ನಿರೋಧಕಗಳು ಎರಡೂ ಮುಖ್ಯ: ವಿದ್ಯುತ್ ತಂತಿಗಳು, ಸ್ವಿಚ್‌ಗಳು, ಪ್ಲಗ್‌ಗಳ ಸಂಪರ್ಕಕಾರಿಗಳು, ಮತ್ತು ಸಾಕೆಟ್‌ಗಳು ವಾಹಕಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಎಚ್ಚರಿಕೆ: ನಮ್ಮ ದೇಹ ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ವಾಹಕವಾಗಿದೆ. ನಮ್ಮ ದೇಹದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ ತೀವ್ರ ಗಾಯ ಅಥವಾ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಯಾವಾಗಲೂ ವಿದ್ಯುತ್ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಿ. ಎಂದಿಗೂ ಒದ್ದೆ ಕೈಗಳಿಂದ ಸ್ವಿಚ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ಲಗ್‌ಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಬೇಡಿ.

DIVE DEEPER — DC ಮತ್ತು AC: ಕೋಶ ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಟರಿಯಿಂದ ಬರುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಿಕ್ಕ ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ಶಕ್ತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಡೈರೆಕ್ಟ್ ಕರೆಂಟ್ (Direct Current — DC) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ವಾಲ್ ಸಾಕೆಟ್‌ಗೆ ಬರುವ ಪವರ್ ಪ್ಲಾಂಟ್‌ಗಳ ವಿದ್ಯುತ್ ಆಲ್ಟರ್ನೇಟಿಂಗ್ ಕರೆಂಟ್ (Alternating Current — AC) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ದೊಡ್ಡ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಬಲ್ಲದು.

ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು — ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹಕಗಳು ಮತ್ತು ನಿರೋಧಕಗಳು

A. ಬಹು ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs)

1. ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹಕ ಯಾವುದು? (a) ರಬ್ಬರ್ (b) ತಾಮ್ರ (c) ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ (d) ಮರ
2. ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ನಿರೋಧಕ ಯಾವುದು? (a) ಬೆಳ್ಳಿ (b) ತಾಮ್ರ (c) ರಬ್ಬರ್ (d) ಚಿನ್ನ
3. ವಿದ್ಯುತ್ ತಂತಿಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಯಾವ ಲೋಹ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ? (a) ಚಿನ್ನ (b) ಬೆಳ್ಳಿ (c) ತಾಮ್ರ (d) ಕಬ್ಬಿಣ
4. ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹಕಗಳು ಯಾವುವು? (a) ಬೆಳ್ಳಿ, ತಾಮ್ರ, ಚಿನ್ನ (b) ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್, ರಬ್ಬರ್, ಗಾಜು (c) ಮರ, ಕಾಗದ, ಮೇಣ (d) ಕಾರ್ಕ್, ಸಿರಾಮಿಕ್, ಗಾಜು
5. ವಿದ್ಯುತ್ ತಂತಿಗಳನ್ನು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್/ರಬ್ಬರ್‌ನಿಂದ ಮುಚ್ಚುವುದೇಕೆ? (a) ಬಣ್ಣಕ್ಕಾಗಿ (b) ವಿದ್ಯುತ್ ಆಘಾತದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು (c) ಭಾರ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು (d) ಶಬ್ದ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು
6. ಬ್ಯಾಟರಿಯಿಂದ ಬರುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರಕಾರ ಯಾವುದು? (a) AC (b) DC (c) ಎರಡೂ (d) ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ
7. ವಾಲ್ ಸಾಕೆಟ್‌ನಿಂದ ಬರುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರಕಾರ ಯಾವುದು? (a) DC (b) AC (c) ಎರಡೂ (d) ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ

B. ಒಂದು ಪದದ ಉತ್ತರಗಳು (One-word Answers)

1. ಪ್ರವಾಹ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಏನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ?
2. ಪ್ರವಾಹ ಹರಿಯಲಾಗದ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಏನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ?
3. ನಮ್ಮ ದೇಹ ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ವಾಹಕವೇ ಅಥವಾ ನಿರೋಧಕವೇ?
4. DC ಯ ಪೂರ್ಣ ರೂಪ ಬರೆಯಿರಿ.
5. AC ಯ ಪೂರ್ಣ ರೂಪ ಬರೆಯಿರಿ.

C. ದೀರ್ಘ ಉತ್ತರದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (Long Answers)

1. ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹಕಗಳು ಮತ್ತು ನಿರೋಧಕಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿವರಿಸಿ.
2. ವಿದ್ಯುತ್ ತಂತಿಗಳಲ್ಲಿ ವಾಹಕಗಳು ಮತ್ತು ನಿರೋಧಕಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
3. ಕಂಡಕ್ಷನ್ ಟೆಸ್ಟರ್ ಬಳಸಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ವಾಹಕ ಅಥವಾ ನಿರೋಧಕ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ (Activity 3.11 ಆಧಾರಿತ).

D. ಕಾರಣ ನೀಡಿ (Give Reasons)

1. ವಿದ್ಯುತ್ ತಂತಿಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಬೆಳ್ಳಿ ಅಥವಾ ಚಿನ್ನದ ಬದಲು ತಾಮ್ರ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
2. ಒದ್ದೆ ಕೈಗಳಿಂದ ಸ್ವಿಚ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ಲಗ್‌ಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಬಾರದು.
3. ವಿದ್ಯುತ್ ತಂತಿಗಳನ್ನು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಅಥವಾ ರಬ್ಬರ್‌ನಿಂದ ಮುಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ.

E. ಸರಿ ಅಥವಾ ತಪ್ಪು (True or False)

1. ಎಲ್ಲಾ ಲೋಹಗಳು ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹಕಗಳಾಗಿವೆ.
2. ರಬ್ಬರ್ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹಕ.
3. ನಮ್ಮ ದೇಹ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹಕವಾಗಿದೆ.
4. ಬ್ಯಾಟರಿಯಿಂದ ಬರುವ ವಿದ್ಯುತ್ AC ಪ್ರಕಾರದ್ದಾಗಿದೆ.
5. ಸಿರಾಮಿಕ್ ಒಂದು ವಿದ್ಯುತ್ ನಿರೋಧಕ.

F. ಜೋಡಿಸಿ (Match the Following)

ಕಾಲಂ A	ಕಾಲಂ B
1. ತಾಮ್ರ	(a) ವಿದ್ಯುತ್ ತಂತಿ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಬಳಕೆ
2. ರಬ್ಬರ್/ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್	(b) ನಿರೋಧಕ, ತಂತಿಗಳ ಮುಚ್ಚಳಿಕೆಗೆ ಬಳಕೆ
3. ಬ್ಯಾಟರಿ ವಿದ್ಯುತ್	(c) DC
4. ವಾಲ್ ಸಾಕೆಟ್ ವಿದ್ಯುತ್	(d) AC

---

ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸಾರಾಂಶ (In a Nutshell)

• ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯ ಒಂದು ಪೋರ್ಟಬಲ್ ಮೂಲ.
• ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶಕ್ಕೆ ಎರಡು ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗಳಿವೆ; ಒಂದು ಧನಾತ್ಮಕ (+ve), ಇನ್ನೊಂದು ಋಣಾತ್ಮಕ (–ve).
• ಇನ್‌ಕ್ಯಾಂಡೆಸೆಂಟ್ ದೀಪದಲ್ಲಿ, ಫಿಲಮೆಂಟ್ ಎಂಬ ತೆಳುವಾದ ತಂತಿ ಬಿಸಿಯಾಗಿ ಬೆಳಕನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.
• LEDಗೆ ಎರಡು ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗಳಿವೆ, ಒಂದು ಧನಾತ್ಮಕ (ಉದ್ದ ತಂತಿ), ಇನ್ನೊಂದು ಋಣಾತ್ಮಕ (ಚಿಕ್ಕ ತಂತಿ).
• LED ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ ಒಂದೇ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ.
• LED ಬೆಳಗಲು, ಅದರ ಧನಾತ್ಮಕ ಟರ್ಮಿನಲ್ (ಉದ್ದ ತಂತಿ) ಬ್ಯಾಟರಿಯ ಧನಾತ್ಮಕ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗೆ ಮತ್ತು ಋಣಾತ್ಮಕ ಟರ್ಮಿನಲ್ (ಚಿಕ್ಕ ತಂತಿ) ಬ್ಯಾಟರಿಯ ಋಣಾತ್ಮಕ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಬೇಕು.
• ಸ್ವಿಚ್ ಎಂದರೆ ಮಂಡಲವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ಅಥವಾ ಮುರಿಯುವ ಒಂದು ಸರಳ ಸಾಧನ.
• ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ವಿದ್ಯುತ್ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಹದ ದಿಕ್ಕನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶದ ಧನಾತ್ಮಕದಿಂದ ಋಣಾತ್ಮಕ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗೆ ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.
• ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಮಂಡಲದ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯಕ್ಕೆ 'ಮಂಡಲ ರೇಖಾಚಿತ್ರ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
• ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ವಾಹಕಗಳು ಅಥವಾ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹಕಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
• ಪ್ರವಾಹ ಹರಿಯಲಾಗದ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ನಿರೋಧಕಗಳು ಅಥವಾ ಕಳಪೆ ವಾಹಕಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

---

ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (Let Us Enhance Our Learning) — ಪೂರ್ಣ ಉತ್ತರಗಳೊಂದಿಗೆ

ಪ್ರಶ್ನೆ 1: ತಪ್ಪಾದ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ. (i) ಸ್ವಿಚ್ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. (ii) ಸ್ವಿಚ್ ಮಂಡಲವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಅಥವಾ ಮುರಿಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. (iii) ಸ್ವಿಚ್ ನಮ್ಮ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. (iv) ಸ್ವಿಚ್ 'OFF' ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅದರ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಗಾಳಿಯ ಅಂತರವಿರುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 2: Fig. 3.16 ಗಮನಿಸಿ. A ಮತ್ತು B ತುದಿಗಳ ನಡುವೆ ಯಾವ ವಸ್ತುವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದಾಗ ದೀಪ ಬೆಳಗುವುದಿಲ್ಲ?

ಪ್ರಶ್ನೆ 3: Fig. 3.17ರಲ್ಲಿ, ಒಂದು ದೀಪದ ಫಿಲಮೆಂಟ್ ಒಡೆದಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನೊಂದು ದೀಪ ಬೆಳಗುತ್ತದೆಯೇ? ಸಮರ್ಥಿಸಿ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 4: ಮಂಡಲ ರಚಿಸುವಾಗ ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಪರ್ಕ ತಂತಿಗಳ ಇನ್ಸುಲೇಟರ್ ಕವರಿಂಗ್ ಅನ್ನು ತೆಗೆಯಲು ಮರೆತನು. ದೀಪ ಮತ್ತು ಕೋಶ ಸರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ದೀಪ ಬೆಳಗುತ್ತದೆಯೇ?

ಪ್ರಶ್ನೆ 5: ವಿದ್ಯುತ್ ಘಟಕಗಳ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಸರಳ ಟಾರ್ಚ್‌ನ ಮಂಡಲ ರೇಖಾಚಿತ್ರವನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 6: Fig. 3.18ರಲ್ಲಿ: (i) S₂ 'ON' ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದು, S₁ 'OFF' ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಯಾವ ದೀಪ(ಗಳು) ಬೆಳಗುತ್ತವೆ? (ii) S₂ 'OFF' ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದು, S₁ 'ON' ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಯಾವ ದೀಪ(ಗಳು) ಬೆಳಗುತ್ತವೆ? (iii) S₁ ಮತ್ತು S₂ ಎರಡೂ 'ON' ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಯಾವ ದೀಪ(ಗಳು) ಬೆಳಗುತ್ತವೆ? (iv) S₁ ಮತ್ತು S₂ ಎರಡೂ 'OFF' ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಯಾವ ದೀಪ(ಗಳು) ಬೆಳಗುತ್ತವೆ?

ಪ್ರಶ್ನೆ 7: ವಿದ್ಯುತ್ Fig. 3.19ರಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿದಂತೆ ಮಂಡಲ ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಮಂಡಲ ಮುಚ್ಚಿದ ನಂತರವೂ ದೀಪ ಬೆಳಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಭವನೀಯ ಕಾರಣಗಳೇನಿರಬಹುದು? ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿ. ದೀಪ ಏಕೆ ಬೆಳಗಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಏನು ಮಾಡುತ್ತೀರಿ?

ಪ್ರಶ್ನೆ 8: Fig. 3.20ರಲ್ಲಿ, ಸ್ವಿಚ್ ಮುಚ್ಚಿದಾಗ ಯಾವ ಸಂದರ್ಭ(ಗಳಲ್ಲಿ) ದೀಪ/LED ಬೆಳಗುವುದಿಲ್ಲ?

ಪ್ರಶ್ನೆ 9: ಬ್ಯಾಟರಿಯ ಮೇಲಿನ '+' ಮತ್ತು '–' ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಓದಲಾಗದಿದ್ದರೆ, ಈ ಬ್ಯಾಟರಿಯ ಎರಡು ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 10: ನಿಮಗೆ A, B, C, D, E ಮತ್ತು F ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾದ ಆರು ಕೋಶಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ, ಕೆಲವು ಇಲ್ಲ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಒಂದು ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ. (i) ಅಗತ್ಯವಿರುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿ. (ii) ನೀವು ಅನುಸರಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ. (iii) ವಸ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿ.

ಪ್ರಶ್ನೆ 11: ಬೆಳಗಲು ಎರಡು ಕೋಶಗಳು ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ (series) ಬೇಕಾದ LED ಬಳಸಿ, ತನ್ಯಾ Fig. 3.21ರಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿದಂತೆ ಮಂಡಲ ರಚಿಸಿದಳು. ದೀಪ ಬೆಳಗುತ್ತದೆಯೇ? ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಸರಿಯಾದ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕಾಗಿ ತಂತಿಗಳನ್ನು ಸೆಳೆಯಿರಿ.

---

ಅಂತಿಮ ಉತ್ತರ ಕೀಲಿಕೈ (Complete Answer Key)

ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ 1: ಟಾರ್ಚ್‌ಲೈಟ್

MCQs: 1-(b) 2-(b) 3-(b)

One-word: 1. Torch/Flashlight 2. ಸ್ವಿಚ್

Give Reasons: 1. ಏಕೆಂದರೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸದಿದ್ದರೆ ಇದು ತೀವ್ರ ಗಾಯ ಅಥವಾ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.

True/False: 1-ಸರಿ 2-ತಪ್ಪು 3-ಸರಿ

Match: 1-a, 2-b, 3-c

ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ 2: ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶ

MCQs: 1-(b) 2-(b) 3-(b)

One-word: 1. ಎರಡು 2. + 3. –

Give Reasons: 1. ಏಕೆಂದರೆ ಇದನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಾಗಿಸಿ ಎಲ್ಲಿ ಬೇಕಾದರೂ ಬಳಸಬಹುದು.

True/False: 1-ತಪ್ಪು 2-ಸರಿ

Match: 1-a, 2-b

ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ 3: ಬ್ಯಾಟರಿ

MCQs: 1-(b) 2-(b) 3-(b)

One-word: 1. ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ 2. ದಪ್ಪ ತಂತಿ/ಲೋಹದ ಪಟ್ಟಿ

Give Reasons: 1. ಏಕೆಂದರೆ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗಳ ತಪ್ಪು ಜೋಡಣೆಯಿಂದ ಮಂಡಲ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ, ಪ್ರವಾಹ ಹರಿಯುವುದಿಲ್ಲ.

True/False: 1-ತಪ್ಪು 2-ಸರಿ

Match: 1-a, 2-b

ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ 4: ವಿದ್ಯುತ್ ದೀಪ

MCQs: 1-(b) 2-(a) 3-(b) 4-(b) 5-(b)

One-word: 1. ಒಂದು ಟರ್ಮಿನಲ್ (ದೀಪದ) 2. ಫ್ಯೂಸ್ಡ್ (Fused) 3. Light Emitting Diode

Give Reasons: 1. ಏಕೆಂದರೆ ಅದರ ಫಿಲಮೆಂಟ್ ಒಡೆದಿರುತ್ತದೆ ('ಫ್ಯೂಸ್ಡ್'), ಇದು ಪ್ರವಾಹದ ಹರಿವನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ. 2. ಏಕೆಂದರೆ ಉದ್ದ ತಂತಿ ಧನಾತ್ಮಕ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕ ತಂತಿ ಋಣಾತ್ಮಕ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲು ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ.

True/False: 1-ಸರಿ 2-ತಪ್ಪು 3-ತಪ್ಪು 4-ಸರಿ

Match: 1-a, 2-b, 3-c, 4-d

ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ 5: ವಿದ್ಯುತ್ ಮಂಡಲ

MCQs: 1-(b) 2-(b) 3-(b) 4-(b)

One-word: 1. ವಿದ್ಯುತ್ ಮಂಡಲ 2. ಒಂದು

Give Reasons: 1. ಏಕೆಂದರೆ ಇನ್‌ಕ್ಯಾಂಡೆಸೆಂಟ್ ದೀಪ ಎರಡೂ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಹ ಹರಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ LED ಒಂದು ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಪ್ರವಾಹ ಹರಿಸುತ್ತದೆ. 2. ಏಕೆಂದರೆ LED ಒಂದು ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಪ್ರವಾಹ ಹಾದುಹೋಗಗೊಡುತ್ತದೆ.

True/False: 1-ಸರಿ 2-ತಪ್ಪು 3-ಸರಿ

Match: 1-a, 2-b, 3-c

ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ 6: ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ವಿಚ್

MCQs: 1-(b) 2-(b) 3-(c)

One-word: 1. ಸೇಫ್ಟಿ ಪಿನ್ 2. ON

Give Reasons: 1. ಏಕೆಂದರೆ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಅಂತರವಿದ್ದು, ಪ್ರವಾಹ ಹರಿಯುವುದಿಲ್ಲ.

True/False: 1-ತಪ್ಪು 2-ಸರಿ 3-ತಪ್ಪು

Match: 1-a, 2-b, 3-c

ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ 7: ಮಂಡಲ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳು

MCQs: 1-(b) 2-(b) 3-(b) 4-(b)

One-word: 1. ವೃತ್ತ 2. ಕೋಶ ಚಿಹ್ನೆಗಳು

Give Reasons: 1. ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ವಿವಿಧ ದೇಶ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಗಳ ಜನರಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

True/False: 1-ಸರಿ 2-ತಪ್ಪು 3-ಸರಿ

Match: 1-a, 2-b, 3-c, 4-d

ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ 8: ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹಕಗಳು ಮತ್ತು ನಿರೋಧಕಗಳು

MCQs: 1-(b) 2-(c) 3-(c) 4-(a) 5-(b) 6-(b) 7-(b)

One-word: 1. ವಾಹಕಗಳು (Conductors) 2. ನಿರೋಧಕಗಳು (Insulators) 3. ವಾಹಕ 4. Direct Current 5. Alternating Current

Give Reasons: 1. ಏಕೆಂದರೆ ತಾಮ್ರ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧ ಪೂರೈಕೆ ಹೊಂದಿದೆ. 2. ಏಕೆಂದರೆ ನಮ್ಮ ದೇಹ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹಕ; ಒದ್ದೆ ಕೈಗಳಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ಆಘಾತದ ಅಪಾಯ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. 3. ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್/ರಬ್ಬರ್ ನಿರೋಧಕಗಳಾಗಿದ್ದು, ಜನರನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ಆಘಾತದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ.

True/False: 1-ಸರಿ 2-ತಪ್ಪು 3-ಸರಿ 4-ತಪ್ಪು 5-ಸರಿ

Match: 1-a, 2-b, 3-c, 4-d

ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಉತ್ತರಗಳು

1. (i) ತಪ್ಪಾದ ಹೇಳಿಕೆ — ಸ್ವಿಚ್ ಪ್ರವಾಹದ ಮೂಲವಲ್ಲ; ಅದು ಮಂಡಲವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ/ಮುರಿಯುವ ಸಾಧನ ಮಾತ್ರ. ಪ್ರವಾಹದ ಮೂಲ ಕೋಶ/ಬ್ಯಾಟರಿ.
2. ನಿರೋಧಕ ವಸ್ತು (ಉದಾ: ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ತುಂಡು, ರಬ್ಬರ್, ಮರದ ತುಂಡು) ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದಾಗ ದೀಪ ಬೆಳಗುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅಂತಹ ವಸ್ತುಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರವಾಹ ಹರಿಯುವುದಿಲ್ಲ.
3. ಇಲ್ಲ, ಇನ್ನೊಂದು ದೀಪ ಬೆಳಗುವುದಿಲ್ಲ — ಏಕೆಂದರೆ Fig. 3.17ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ದೀಪಗಳು ಸರಣಿ (series) ಮಂಡಲದಲ್ಲಿವೆ (ಒಂದೇ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ). ಒಂದು ದೀಪದ ಫಿಲಮೆಂಟ್ ಒಡೆದಾಗ, ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಅಂತರ ಉಂಟಾಗಿ, ಪ್ರವಾಹ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಂಡಲದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ದೀಪವೂ ಬೆಳಗುವುದಿಲ್ಲ.
4. ಇಲ್ಲ, ದೀಪ ಬೆಳಗುವುದಿಲ್ಲ — ಏಕೆಂದರೆ ಇನ್ಸುಲೇಟರ್ (ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್) ಕವರಿಂಗ್ ತಂತಿಯ ಲೋಹದ ಭಾಗ ಮತ್ತು ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗಳ ನಡುವಿನ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಮಂಡಲ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.
5. ಸರಳ ಟಾರ್ಚ್‌ನ ಮಂಡಲ ರೇಖಾಚಿತ್ರ: ಕೋಶ (ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಟರಿ) ಚಿಹ್ನೆ, ಸ್ವಿಚ್ ಚಿಹ್ನೆ, ಮತ್ತು ದೀಪ (ಅಥವಾ LED) ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ತಂತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಒಂದೇ ಮುಚ್ಚಿದ ಲೂಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಸೆಳೆಯಬೇಕು (Fig. 3.14a ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ).
6. (i) S₂ ON, S₁ OFF → ಯಾವುದೇ ದೀಪ ಬೆಳಗುವುದಿಲ್ಲ (S₁ ಮುಖ್ಯ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿದೆ, ಅದು ತೆರೆದಿರುವುದರಿಂದ ಮಂಡಲವೇ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ). (ii) S₂ OFF, S₁ ON → L₁ ಮಾತ್ರ ಬೆಳಗುತ್ತದೆ (L₂ ಗೆ ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗ S₂ ಇಂದ ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ). (iii) S₁ ಮತ್ತು S₂ ಎರಡೂ ON → L₁ ಮತ್ತು L₂ ಎರಡೂ ಬೆಳಗುತ್ತವೆ. (iv) S₁ ಮತ್ತು S₂ ಎರಡೂ OFF → ಯಾವುದೇ ದೀಪ ಬೆಳಗುವುದಿಲ್ಲ.
7. ಸಂಭವನೀಯ ಕಾರಣಗಳು: (a) ಕೋಶ ಖಾಲಿಯಾಗಿರಬಹುದು (b) ದೀಪದ ಫಿಲಮೆಂಟ್ ಒಡೆದಿರಬಹುದು (ಫ್ಯೂಸ್ಡ್) (c) ತಂತಿಗಳ ಸಂಪರ್ಕ ಸಡಿಲವಾಗಿರಬಹುದು (d) ಸ್ವಿಚ್ ಸರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸದೇ ಇರಬಹುದು (e) ತಂತಿಯ ಇನ್ಸುಲೇಟರ್ ಕವರಿಂಗ್ ತೆಗೆದಿಲ್ಲದಿರಬಹುದು. ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು: ಪ್ರತಿ ಘಟಕವನ್ನು (ಕೋಶ, ದೀಪ, ತಂತಿಗಳು, ಸ್ವಿಚ್) ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ, ಅಥವಾ ಕಂಡಕ್ಷನ್ ಟೆಸ್ಟರ್ ಬಳಸಿ ಪ್ರತಿ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದು.
8. Fig. 3.20ರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ: (a) ಮತ್ತು (c) ಸರಿಯಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕಗೊಂಡಿದ್ದರೆ ಬೆಳಗುತ್ತವೆ; (d) ರಲ್ಲಿ LED ತಪ್ಪು ಧ್ರುವೀಯತೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕಗೊಂಡಿದ್ದರೆ ಬೆಳಗುವುದಿಲ್ಲ (LED ಒಂದು ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಪ್ರವಾಹ ಹಾದುಹೋಗಗೊಡುವುದರಿಂದ). (ಇನ್‌ಕ್ಯಾಂಡೆಸೆಂಟ್ ದೀಪಗಳಿಗೆ ಧ್ರುವೀಯತೆ ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ (a) ಮತ್ತು (b) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೆಳಗುತ್ತವೆ; LED ಗೆ ಧ್ರುವೀಯತೆ ಸರಿಯಿಲ್ಲದ ಚಿತ್ರ ಬೆಳಗುವುದಿಲ್ಲ.)
9. ಒಂದು ಕಂಡಕ್ಷನ್ ಟೆಸ್ಟರ್ (ಪರೀಕ್ಷಿತ ಕೋಶ + ದೀಪ + ತಂತಿಗಳು) ಬಳಸಿ, ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಟರಿಯ ಎರಡು ಬದಿಗಳ ಆಕಾರವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ (ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಲೋಹದ ಕ್ಯಾಪ್ ಧನಾತ್ಮಕ, ಚಪ್ಪಟೆ ಡಿಸ್ಕ್ ಋಣಾತ್ಮಕ) ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಒಂದು LED ಬಳಸಿ ಕೂಡ ಪರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು — LED ಬೆಳಗುವ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಧನಾತ್ಮಕ/ಋಣಾತ್ಮಕ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಗುರುತಿಸಬಹುದು.
10. (i) ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳು: ಒಂದು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ದೀಪ, ಸೆಲ್ ಹೋಲ್ಡರ್, ಎರಡು ತಂತಿಗಳು. (ii) ವಿಧಾನ: ದೀಪ ಮತ್ತು ಸೆಲ್ ಹೋಲ್ಡರ್ ಅನ್ನು ತಂತಿಗಳಿಂದ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಒಂದು ಸರಳ ಟೆಸ್ಟರ್ ಮಂಡಲ ರಚಿಸಿ, ಪ್ರತಿ ಕೋಶ A, B, C, D, E, F ಅನ್ನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಹೋಲ್ಡರ್‌ನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ. (iii) ದೀಪ ಬೆಳಗಿದರೆ ಆ ಕೋಶ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ, ಬೆಳಗದಿದ್ದರೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಬಹುದು.
11. ಇಲ್ಲ, LED ಬೆಳಗುವುದಿಲ್ಲ — ಏಕೆಂದರೆ Fig. 3.21ರಲ್ಲಿ LED ಯ ಧನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಋಣಾತ್ಮಕ ತಂತಿಗಳು ಬ್ಯಾಟರಿಯ ತಪ್ಪು ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಗೊಂಡಿವೆ. ಸರಿಯಾದ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕಾಗಿ, LEDಯ ಉದ್ದ ತಂತಿ (ಧನಾತ್ಮಕ) ಬ್ಯಾಟರಿಯ ಧನಾತ್ಮಕ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗೆ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕ ತಂತಿ (ಋಣಾತ್ಮಕ) ಬ್ಯಾಟರಿಯ ಋಣಾತ್ಮಕ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವಂತೆ ತಂತಿಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಎಳೆಯಬೇಕು.